حسابداري مطالبات: حسابداری میانه 1
حسابداري مطالبات:
مطالبات ادعاهاي يك واحد تجاري عليه مشتريان، كاركنان، و ساير اشخاص (در قبال ارائه وجه نقد، كالا، يا خدمات ميباشند) و جزء داراييهاي پولي تلقي ميشود زيرا حاكي از ادعاهايي براي دريافت مبلغ ثابتي وجه نقد است * به طور كلي مطالبات به دو گروه تقسيم ميشود:
1. مطالبات تجاري: مطالباتي هستند كه طي عمليات عادي و مستقر واحد تجاري از طريق فروش نسيه كالاها و خدمات ايجاد ميشود.
2. مطالبات غيرتجاري: مطالباتي هستند كه رابطه مستقيم با عمليات عادي و مستقر واحد تجاري ندارند مانند مطالبات ناشي از فروش نسيه داراييهاي ثابت و يا مطالبات از مديران و كاركنان بابت عليالحسابهاي پرداختي.
· مطالبات برحسب مدت باقيمانده تا سررسيد به دو دسته تقسيم ميشوند:
1. مطالبات جاري: مطالباتي كه انتظار ميرود طي چرخه عملياتي محصول واحد تجاري يا ظرف سال از تاريخ ترازنامه هر كدام طولانيتر است وصول شود.
مطالبات جاري تلقي و در ترازنامه تحت عنوان داراييهاي جاري طبقهبندي ميشود.
مطالبات را بر حسب ماهيت آنها ميتوان به دو گروه تقسيم كرد:
1- ح دريافتي يا بدهكاران: آن گروه از مطالبات واحد تجاري كه مستند به اسناد تجاري نبوده
2- اسناد دريافتني: آن گروه از مطالبات واحد تجاري كه مستند به اسناد تجاري بوده
مطالبات غيرقابل وصول: واحدهاي تجاري در فروش نسيه كالاها و خدمات به اشخاص نهايت دقت را در شناسايي درجه اعتماد و اعتبار مشتريان خود را به عمل ميآورد، اما بسيار اتفاق ميافتد كه برخي از مشتريان به دلايل گوناگوني قدرت و توانايي پرداخت بدهي خود را از دست ميدهند و اين امر باعث ميشود كه قسمتي از مطالبات واحد تجاري غيرقابل وصول گردد.
به طور كلي دو روش در اين خصوص وجود دارد:
1- روش حذف مستقيم 2- روش ايجاد ذخيره
1- در اين روش تا زماني كه لاوصول بودن طلب واحد تجاري قطعي نگردد ثبتي در دفاتر انجام نميشود لذا ممكن است در حسابهاي دريافتني واحد تجاري طلبهايي وجود داشته باشد كه مدتها از سررسيدشان گذشته و احتمال وصول آنها بسيار ضعيف است به محض اين كه شواهد و مدارك كافي دال بر غير قابل وصول بودن اين گونه مطالبات فراهم گرديد حسابهاي دريافتني غيرقابل وصول با بدهكار كردن هزينه مطالبات سوخت شده و بستانكار كردن حسابهاي دريافتني از دفاتر حذف ميشود.
· روشهاي شناسايي مطالبات عليالوصول
1- روش حذف مستقيم = اطمينان از لاوصول بودن مطالبات = اصل تطابق
2- روش ايجاد ذخيره = ديدگاه سود و زياني و ديدگاه ترازنامه
ح دريافتني**
در تاريخ 9/8/1×13 مبلغ 10000 طلب شركت سهيل از آقاي الف (يكي از مشتريان تجاري) غيرقابل وصول تشخيص داده شد شركت سهيل براي شناسايي مطالبات غيرقابل وصول از روش حذف مستقيم استفاده ميكند مطلوبست انجام ثبتهاي لازم در تاريخ 9/8/1×13
ح دريافتني 10000
2- مبلغ ذخيرهي مطالبات م الوصول از دو ديدگاه برآورد ميشود: الف: سود و زياني ب: ترازنامه
الف: ديدگاه سود و زياني براساس اصل تطابق هزينهها با درآمد استوار شده و بيانگر اين مطلب است كه واحد تجاري براي اعطاي اعتبار به مشتريان چه ميزان هزينه متحمل ميشود اين ديدگاه هزينه سوخت مطالبات را مستقيماً با فروشهاي دورهي جاري مطابقت ميدهد و يك ارتباط منطقي بين هزينه بيمطالبات و مبلغ فروش برقرار مينمايد.
روشهايي كه بر مبناي ديدگاه سود و زياني مبلغ ذ.م.م را برآورد مينمايند به شرح زير است:
الف: درصدي از فروشهاي نسيه
ب: درصدي از كل فروش
شركت سميرا مطالبات مشكوكالوصول را سالانه معادل 2% فروشهاي نسيه برآورد ميكند مانده حساب ذ.م.م در ابتداي سال 1 × مبلغ 21000 ريال، مطالبات سوخت شده طي سال 14000 ريال و فروشهاي نسيه شركت در سال 1 × مبلغ 850000 ريال بوده است.
مطلوبست انجام ثبتهاي لازم در دفتر روزنامه در پايان سال 1 × و نمايش حساب ذ.م.م.
ذ.م.م 14000
حسابهاي دريافتني 14000
ه.م.م 17000
ذ.م.م 17000
17000 = %2 × 850000
ذ.م.م
|
14000 |
21000 17000 |
|
|
24000 |
ثبت ه.م.م: ه.م.م**
ذ.م.م**
ثبت مطالبات سوخت شده:
ذ.م.م**
حسابهاي دريافتني**
فرض كنيد سال 3× فروشهاي نسيه شركت الف 000/000/10 ريال باشد و فروشهاي نقدي به مبلغ 5000000 ريال ارزيابي گرديده است. برگشت از فروش و تخفيفات و همچنين تخفيفات نقدي فروش 200000 و 100000 ريال بوده است براساس تجارب گذشته 10% فروشهاي نسيه غيرقابل وصول تشخيص داده شده و بر اين اساس ثبتهاي مربوطه در دفاتر ارائه ميگردد مطلوبست الف: ثبت مربوط به ذخيره ب: نمايش ح ذ.م.م ج: ارائه ح دريافتني در ترازنامه
(بر طبق درصدي از فروشهاي نسيه)
ه.م.م 1000000
ذ.م.م 1000000
ذ.م.م
|
|
1000000 |
ذ.م.م - مبلغ حسابهاي دريافتني = خالص ارزش بازيافتني
9000000 = 1000000 - 10000000 = خالص ارزش بازيافتني
ح دريافتني
|
10000000 |
|
بر طبق كل فروش حل مثال بالا:
15000000 = 000/5000 + 000/000/10
1500000 = %10 × 15000000
ه.م.م 1500000
ذ.م.م 1500000
ذ.م.م
|
|
1500000 |
8500000 = 1500000 - 000/000/10 = خالص ارزش بازيافتني
ب: ديدگاه ترازنامه براساس اصل محافظهكاري استوار شده است در اين ديدگاه مطالبات بايد به خالص ارزش بازيافتني در ترازنامه منعكس گردد كه اين امر يكي از جنبههاي مهم اصل محافظهكاري كه بيش از واقع نشان ندادن داراييها در ترازنامه است ميباشد.
از طرف ديگر احتساب ذخيره جهت مطالبات م هزينههاي شركت را افزايش داده و در نتيجه سود شركت را كاهش ميدهد كه خود جنبه ديگري از رعايت اصل محافظهكاري است.
عيب اين ديدگاه آن است كه ممكن است مبلغ هزينه م.م در صورت سود و زيان هيچ ارتباطي با فروشهاي دوره جاري نداشته باشد.
فرض كنيد در پايان سال 2×13 مانده بدهكاران و مانده ذ.م.م به ترتيب 000/000/10 و 000/000/1 ريال باشد در سال 3×13 مانده بدهكاران در پايان سال 000/000/20 ريال بوده است و براساس تجارب گذشته 10% مانده بدهكاران به عنوان ذ.م.م شناسايي و ثبت نمود.
فروشهاي نسيه سال 3×13 = 000/000/30 ريال ميباشد.
مطلوبيت محاسبه ذ.م.م و شناسايي حساب ذ.م.م
000/000/2 = %10 × 000/000/20
ه.م.م 000/000/1
ذ.م.م 000/000/1
بدهكاران
|
|
|
|
000/000/20 |
|
ذ.م.م
|
|
000/000/1 اول دوره 000/000/1 طي دوره |
|
|
000/000/2 پايان دوره |
طبق بدهكاران
طبق فروشهاي نسيه
ذ.م.م000/000/3
فروش نسيه
ذ.م.م 000/000/3 = %10 × 000/000/30
|
|
000/000/1 اول دوره 000/000/3 طي دوره |
|
|
000/000/4 پايان دوره |
ذ.م.م000/000/3
از اطلاعات زير هزينه مطالبات مشكوكالوصول را در سال x1 محاسبه كنيد.
مانده اول دوره بدهكاران 000/000/8
مانده ذ.م.م در اول سال 000/600
مانده پايان دوره حسابهاي دريافتني 000/000/11 ريال كه 4% آن غير قابل وصول برآورد شده بود و همچنين طي سال 000/749 ريال از حسابهاي دريافتني غ ق وصول تشخيص داده و حذف شده.
000/440 = %40 × 000/000/11
000/440 = 000/749 - x + 000/600
000/589 = x
ذ.م.م
|
000/749 |
000/600 اول دوره 000/589 طي دوره |
|
|
000/440 پايان دوره |
ذ.م.م 000/589
ح دريافتني 000/749
بدهكاران
|
|
|
|
000/000/11 |
|
اطلاعاتي دربارهي عمليات شركت ايلام در ابتداي سال x1 به شرح زير ميباشد:
ح دريافتني در 1/11/x، 000/600/1 موجودي كالاي پايان دوره 000/200/2
ح دريافتني وصول شده 000/200/5 خريد 000/000/4
فروشهاي نقدي 000/000/1 سود ناخالص فروش 000/800/1
موجودي كالاي ابتداي دوره 000/400/2 مبلغ ح دريافتني در پايان سال x
سود ناخالص فروش = ب.ت.ك.ف - فروش
000/800/1 = 000/200/4 - x
000/000/6 = x
موجودي اول دوره 000/400/2 فروش 000/000/6
+ خريد 000/000/4 ب.ت.ك.ف 000/200/4
آماده براي فروش 000/400/6 سود 1800000ناخالص
- م كالاي پايان دوره 000/200/2
ب.ت.ك.ف 000/200/4
فروش نسيه + فروش نقد = فروش
000/000/5 = 000/000/1 - 000/000/6 = x ==> x + 000/000/1 = 000/000/6
ح دريافتني
|
000/600/1 000/000/5 |
000/200/5 |
|
000/400/1 |
|
مثال :
فعالیت های انجام شده شرکت شیرین در طی سال 1×13به رح زیر بوده است :
1. فروش کالا به مبلغ 2500000 ریال به رکت الفا
2. در تارخ سررسید مطالبات مبلغ 500000 ریال سوخت ومابفی وصول شده است
3. مبلغ 200000 ریال از مطالبات سوخت شده قابلیت وصول پیدا کرده ودریافت گردیده است .
مطلوب است :
الف:انجام ثبت های لازم در دفتر رکت طی سال1×13
ب: با فرض انکه مبلغ 100000 ریال دیگر از مطالبات سوخت شده سال 1×13 شرکت یرین در سال 1×13 وصول شود ثبت های لازم از این بابت انجام شود .
ثبت های سال 1×13 – بند الف
1. حساب دریافتی 2500000
فروش 2500000
2. بانک 200000
هزینه مطالبات سوخت شده 500000
حسابهای دریافتی 2500000
3. بانک 200000
هزینه مطالبات سوخت ده 200000
ثبت های سال 1×13 –بند ب
بانک 100000
بازیافت مطالبات سوخت شده 100000
مثال :
فرض کنید با بررسی های که توسط شرکت ارج به عمل امده است که وضعیت مالی شرکت ارج بسیار وخیم واوضاع مالی شرکت اج نا مطلوب است به نحوی که احتمال عدم وصول مطالبات از شرکت های ارج واج به ترتیب 90%و 70% م یباشد .
با فرض اینکه وضعیت مالی بقیه مشتریان مطلوب است محاسبه نحوه ذخیره مطالبات مکوک الوصول ؟
مثال :
شرکت رهنما مطالبات مشکوک الوصول را سالانه معادل 3درصد مانده حسابهای دریافت یبراورد می کند مانده حساب ذخیره مطالبات مشکوک الوصول در ابتدای سال 1×13مبلغ 18000 ریال و مطالبات سوخت شده طی سال 23000 ریال بوده است مانده حسابهای دریافتی در پایان سال 700000 ریال م یباشد .
مطلوب است میزان مطالبات مکوک الوصول در پایان 1×13 وانجام ثبت های لازم و همچنین نمایش حساب ذخیره الوصول ؟
29/12/1×13 هزینه مطالبات مشکوک الوصول 26000
ذخیره مطالبات مکوک الوصول26000
مبلغ براوردی مطالبات مشکوک الوصول 21000=30%*700000
ذ. م. م
مطالبات سوخت شده 23000 مانده ابتدای سال 18000
ذخیره مورد نظر 21000 ه.م.م 26000
44000 44000